کنفرانس «گفتگوی روسیه ـ جهان اسلام؛ میراث فرهنگی مشترک به عنوان مبنایی برای همکاری» در تاریخ 15 دسامبر 2025 (دوشنبه 24 آذر 1404) با حضور کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه و رستم مینیخانوف، رئیس جمهور تاتارستان و رئیس گروه همکاریهای استراتژیک «روسیه–جهان اسلام» برگزار شد.
سفیر کشورمان در روسیه در این کنفرانس که به مناسبت گرامیداشت نهصد و پنجاهمین سالگرد تأسیس مدرسه نظامیه داغستان و با هدف تمرکز بر میراث مشترک فرهنگی به عنوان پایه همکاریها در مسکو برگزار شد، بر نقش این مدارس به عنوان نهادهای پیشرو در ایجاد پیوندهای عمیق فرهنگی و علمی در حوزه تمدن اسلامی آن زمان و به ویژه میان تمدن ایران و منطقه قفقاز تأکید کرد.
نقش تاریخی نظامیه در نشر دانش
جلالی در بخش دیگری از سخنانش مدارس نظامیه را که در سده یازدهم میلادی به همت خواجه نظامالملک طوسی تأسیس شدند، الگویی موفق از «دیپلماسی علمی» و «نهادسازی آموزشی» خواند و با برشمردن ویژگیهایی مانند برنامه درسی مدون و حمایت از دانشجویان، به تأثیر این شبکه آموزشی بر منطقه قفقاز پرداخت.
وی با اشاره به نقش مدرسه نظامیه در روستای تساخور داغستان، اظهار داشت: این پیوند فکری، باعث شد داغستان به یکی از پایگاههای مهم فقه شافعی تبدیل شود و هزاران نسخه خطی به زبانهای فارسی و عربی در این منطقه حفظ شود که گواه زنده بودن آن سنت علمی است.
دعوت سفیر ایران به همکاری علمی و دانشگاهی ایران و روسیه
سفیر ایران در پایان، با اشاره به میراث مشترک تاریخی، بازخوانی سنت عقلانیت و مدارای علمی نظامیه را پاسخی به چالشهای کنونی خواند و تاکید کرد: همکاریهای دانشگاهی و علمی بین ایران و روسیه ضمن آنکه تضمینکننده امنیت و توسعه پایدار است، میتواند تداوم بخش همان مسیر نهادسازی برای علم باشد.
رستم مینیخانوف از دیگر سخنرانان این نشست، گفتوگوی روسیه و جهان اسلام را مبتنی بر ریشههای تاریخی عمیق و ارزشهای مشترکی چون عدالت و احترام دانست.
گفتنی است کنفرانس گفتگوی روسیه ـ جهان اسلام؛ میراث فرهنگی مشترک به عنوان مبنایی برای همکاری با همکاری بنیاد ابن سینا و انستیتو شرق شناسی آکادمی علوم روسیه و حضور جمع زیادی از نمایندگان دومای دولتی و روسا و استادان دانشگاهها و مراکز علمی روسیه در هتل رادیسون مسکو برگزار شد.
