در این گفتگویی تخصصی با دکتر شریف محمدویچ شوکوروف، دکترای هنرشناسی و پژوهشگر ارشد انستیتوی شرقشناسی آکادمی علوم روسیه، دربارهٔ برخورد فرهنگ ایران با فرهنگ اسلام و پیامدهای آن انجام شده است. این مصاحبه، ابعاد گوناگونی از شعر، زبان و هنرهای تجسمی ایران را در بستر این مواجههٔ تاریخی بررسی میکند.
بحث با معرفی مهمان و موضوع آغاز میگردد و سپس به نسبت ایران و اسلام پرداخته میشود. در ادامه، ویژگیهای فرهنگ عرب مرور شده و دورهٔ موسوم به «قرنهای خاموشی» فرهنگ ایران و متقابلاً «حرکت پاسخگویانهٔ سامانیان» تحلیل میگردد. نقش ایرانیان در فضای فرهنگی اعراب و تأثیرگذاری آنان بر اسلام، از دیگر مباحث ابتدایی است. در بخشی جداگانه، به ظهور فرمهای جانوری و انسانی در خوشنویسی اشاره میشود و سپس چگونگی حفظ شعر ایرانی و شکلگیری زبان فارسی-دری واکاوی میگردد.
یکی از محورهای اصلی، نقش بخارا به عنوان فضای شکلگیری فرهنگ نوین است و پس از آن، بنمایههای ریشهای فرهنگ ایرانی مورد بررسی قرار میگیرد. بخش قابل توجهی از گفتگو به «شاهنامه» اختصاص یافته و سپس «انفجار خلاقیت» فرهنگ ایرانی در دورههای پس از اسلام تبیین میشود. در ادامه، تحول هنرهای تجسمی ایران، خاستگاه ابن سینا و تأثیر هلنیسم در فرهنگ ایرانی، از موضوعات مهم مصاحبه است.
مقایسهٔ فرهنگ ایران از دورهٔ هخامنشیان تا قاجاریان، با اشاره به اشتراکات و افتراقات، بخش دیگری از بحث را تشکیل میدهد. همچنین به تأثیر فرهنگ ایران بر فرهنگهای فاتحان اشاره شده و در حوزهٔ هنر، فرهنگ بصری ایران در عصر تیموریان و نقش کمال الدین بهزاد به دقت بررسی میگردد. دو ویژگی شاخص هنرهای تجسمی ایران یعنی «تنوع معانی» و «تناسبات هندسی» نیز تبیین میشود.
در ادامه، تأثیر فرهنگ اروپایی بر فرهنگ ایران واکاوی شده و تحولات هنری و فرهنگی ایران در دوره پهلوی مرور میشود. در پایان نیز به هنرهای تجسمی ایران در دوران معاصر پرداخته شده و سخن پایانی و تیتراژ پایانی، خاتمهبخش این مصاحبهٔ مفصل است.
