۲۲ مرداد ۱۴۰۵ (۱۳ اوت ۲۰۲۶)، کتابخانه «نکراسوف» در مسکو میزبان نشستی با عنوان “شاهنامه؛ متن هزاره و دگرگونیهای سیاسی” بود. در این برنامه، شاهنامه فردوسی نه بهعنوان یک اثر کهن و موزهای، بلکه بهعنوان متنی زنده، پویا و تأثیرگذار در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران مورد واکاوی قرار گرفت.
این رویداد فرهنگی با حضور ماکسیم آلونسِف، شرقشناس و استاد برجسته دانشگاه عالی اقتصاد (HSE)، و با حمایت «بنیاد ابنسینا» و همکاری کتابخانه نکراسوف برگزار شد تا فرصتی بینظیر برای علاقهمندان به فرهنگ و ادبیات اصیل ایرانی فراهم شود.
شاهنامه؛ از استعارههای مدرن تا پیوند عمیق با دین و ملیت
محور اصلی سخنرانی ماکسیم آلونسف، پاسخ به این پرسش کلیدی بود که چرا شاهنامه پس از گذشت هزار سال، همچنان در قلب جامعه ایران زنده است و در بزنگاههای تاریخی از صحنههای تئاتر گرفته تا مباحث سیاسی بازخوانی میشود.
از جمله نکات برجسته این نشست، بررسی شخصیتهای اسطورهای بود؛ برای نمونه، اینکه چگونه چهرهای چون «ضحاک» در ذهن مخاطب امروز فراتر از یک اسطوره باستانی میرود و به استعارهای ملموس از مفهوم استبداد در دنیای مدرن بدل میگردد.
علاوه بر این، یکی از مهمترین مباحث مطرحشده در این جلسه، اصلاح این برداشت نادرست بود که شاهنامه و دین را دو مقوله متضاد میپندارند. در این نشست تأکید شد که میان این دو نهتنها تقابلی وجود ندارد، بلکه شاهنامه در بستر حکومت دینی نیز جایگاه ویژهای یافته و توانسته است به نمادی درهمتنیده و استوار از هویت ملی و مذهبی ایرانیان تبدیل شود.
حاضران در این نشست فرصت یافتند تا ابعاد پیچیدهای از پیوند اسطورهشناسی ایرانی با تحولات خاورمیانه را از دریچه نگاه یک متخصص روس بررسی کنند. این برنامه که با استقبال گرم و پرشور مخاطبان روبهرو شد، در فضایی تعاملی همراه با پرسش و پاسخ به کار خود پایان داد.
در پایان این نشست صمیمی، چندین جلد از آثار منتشرشده توسط بنیاد ابنسینا با موضوع شاهنامه به رسم یادبود به حاضران اهدا شد. برگزاری چنین برنامههایی بار دیگر ثابت کرد که شاهنامه، فراتر از یک کتاب قدیمی، همچنان زبانی زنده، رسا و جهانی برای درک عمیقتر تاریخ و انسان امروز است.
