این گزارش بر اساس آخرین دادههای رسمی منتشر شده از سوی “اتاق کتاب روسیه” (Russian Book Chamber) وابسته به کتابخانه ملی این کشور (RGB) و شبکه بزرگ کتابفروشی «چیتای-گورود» تنظیم شده است.
۱. تعداد عناوین چاپ شده و شمارگان -تیراژ
در سال ۲۰۲۵، بازار نشر روسیه با کاهش جزئی در تعداد عناوین اما افزایش در مجموع تیراژ مواجه بوده است:
- تعداد عناوین کتاب و بروشور ۱۰۰,۳۷۴ عنوان کتاب در روسیه ثبت و چاپ شد که نسبت به سال قبل از آن کاهش ۲.۸ درصدی را نشان میدهد.
- مجموع شمارگان تیراژ : کل 372700000 نسخه که رشد جزئی داشته است.
- میانگین تیراژ هر کتاب: 3710 نسخه (رشد ۳.۸ درصدی به دلیل تمرکز ناشران بزرگ بر چاپهای پرفروش)
۲. مقایسه آمار سال ۲۰۲۵ با سال ۲۰۲۴
بررسی دادههای مقایسهای نشان میدهد که بازار کتاب روسیه از نظر فیزیکی به ثبات نسبی رسیده، اما به دلیل شرایط اقتصادی دستخوش تغییرات ساختاری شده است:
- حجم فیزیکی بازار (تعداد نسخههای فروخته شده): در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳۱ میلیون نسخه کتاب (شامل چاپی و دیجیتال) در روسیه به فروش رفت که نسبت به سال ۲۰۲۴ (با ۲۳۳ میلیون نسخه) کاهش جزیی ۱ درصدی را نشان میدهد.
- ارزش مالی بازار کتاب: ارزش بازار کتابهای فیزیکی در سال ۲۰۲۵ به ۱۱۱ میلیارد روبل رسید، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۸ میلیارد روبل بود. این رشد ۱۳ درصدی ناشی از افزایش تیراژ نبود، بلکه به دلیل تورم و افزایش هزینههای چاپ رخ داد که قیمت نهایی کتاب را بالا برد.
- جهش بازار دیجیتال: بازار کتابهای الکترونیکی و صوتی در سال ۲۰۲۵ با رشد چشمگیر ۴۵ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۴ مواجه شد و به حجم ۲۳.۶ میلیارد روبل رسید.
- تغییر کانالهای فروش: سهم مارکتپِلِیسهای آنلاین (مانند اوزون و وایلدبریز Wild berries ) در فروش کتاب فیزیکی از ۴۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۵۴ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید. در مقابل، ترافیک کتابفروشیهای سنتی حدود ۹ درصد افت داشت.
۳. – ده ناشر برتر روسیه در سال ۲۰۲۵
رتبهبندی ناشران بر اساس تعداد عناوین منتشر شده در سال ۲۰۲۵ به شرح زیر است. غولهای نشر روسیه (به ویژه گروه اکسمو-آاست) همچنان بخش اعظم بازار را در اختیار دارند:
| رتبه | نام ناشر (به روسی / انگلیسی( | حوزه اصلی فعالیت
|
| ۱ | ЭКСМО (Eksmo) | ادبیات داستانی، عمومی و روانشناسی |
| ۲ | АСТ (AST) | ادبیات داستانی، کودک و نوجوان، علمی- ترویجی |
| ۳ | Просвещение (Prosveshcheniye) | کتب درسی و آموزشی (بالاترین تیراژ کل در روسیه) |
| ۴ | Лань (Lan) | کتابهای دانشگاهی و علمی-تخصصی |
| ۵ | Азбука-Аттикус (Azbooka-Atticus) | ادبیات کلاسیک و معاصر |
| ۶ | Симбат (Simbat) | کتابهای کودک و نوجوان |
| ۷ | РИПОЛ классик (Ripol Classic) | ادبیات داستانی و عمومی |
| ۸ | Феникс (Phoenix) | کتب کاربردی، آموزشی و عمومی |
| ۹ | Клевер-Медиا-Групп (Clever) | کتابهای خلاقانه کودک و سرگرمی |
| ۱۰ | Экзамен (Examen) | کتب کمک آموزشی و آمادگی آزمون |
۴. رتبهبندی بر اساس موضوعات کتابها
- ادبیات آموزشی و درسی: با سهم ۴۵ درصدی از کل تیراژ کشور، همچنان بزرگترین بخش است، هرچند تعداد عناوین آن ۶.۲ درصد نسبت به سال گذشته افت کرد.
- ادبیات داستانی (Fiction) و کلاسیک: محبوبترین بخش در بازار تجاری با سهم ۱۱ درصدی از عناوین. این بخش بالاترین رشد مالی (۱۹ درصد افزایش فروش) را در بازار تجربه کرد.
- کتابهای کودک و نوجوان: حدود 19 درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده و تیراژ آن ۲.۴ درصد رشد داشت.
- روانشناسی و خودشناسی: با سهم ۸ درصدی در رتبه بعدی قرار دارد.
- ادبیات جوانان (Young Adult) و فانتزی: به ترتیب با ۶.۶ درصد و ۵.۵ درصد در رتبههای بعدی محبوبیت هستند.
نکته جالب سال ۲۰۲۵: کتابهای کمیک شرقی (مانگا) و کتابهای حوزه ماوراءالطبیعه افت شدیدی داشتند؛ در مقابل، تقاضا برای متون مذهبی افزایش یافت.
۵. وضعیت کتابهای ترجمهشده
در سال ۲۰۲۵ در روسیه، کتابهایی از ۱۳۰ زبان دنیا ترجمه شد. با وجود محدودیتهای سیاسی، کماکان حجم ترجمه از زبانهای غربی بالاست، اما زبانهای آسیایی و خاورمیانهای رشد قابل توجهی داشتهاند:
- زبان انگلیسی: همچنان در صدر زبانهای ترجمه است. در سال ۲۰۲۵، تعداد ۷,۵۴۲ عنوان کتاب از انگلیسی به روسی ترجمه شد، اما به دلیل مسائل کپیرایت نسبت به سال گذشته حدود ۱۵ درصد افت داشته است.
- سایر زبانهای اروپایی: ترجمه از فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی و اسپانیایی در رتبههای بعدی قرار دارند.
- زبان عربی: در سال ۲۰۲۵ تعداد ۶۹ عنوان کتاب از زبان عربی به روسی ترجمه و منتشر شد که تیراژ کل آنها بالغ بر ۱۵۳,۳۸۰ نسخه بوده است.
- زبان ترکی: به عنوان یکی از زبانهای اصلی شرقی در بازار روسیه (به ویژه در بخش رمانهای عاشقانه و درامهای تاریخی) سهم فعالی دارد.
- زبان فارسی: ایران و زبان فارسی در بخش خاورمیانه در کنار عربی و چینی، حجم ثابتی از انتشارات مذهبی، تاریخی و ادبیات کلاسیک را از طریق ناشران تخصصی (مانند انتشارات صدرا در مسکو) به خود اختصاص دادهاند.
ده رمان و کتاب داستانی پرفروش روسیه در سال ۲۰۲۵
| رتبه | نام رمان / اثر | نویسنده | توضیحات و وضعیت فروش
|
| ۱ | اگر همه گربهها در جهان ناپدید شوند | گنکی کاوامورا (ژاپنی ) | پرفروشترین کتاب سال روسیه با فروش بیش از ۸۵ هزار نسخه کاغذی. |
| ۲ | غم شیطان
(The Sorrows of Satan) |
ماری کورلی (انگلیسی) | احیای دوباره یک رمان کلاسیک گوتیک به لطف ترند شبکههای اجتماعی (۱۸۱ هزار نسخه). |
| ۳ | کافه لبه جهان | جان استرلکی | داستان فلسفی-روانشناختی متمایل به مدرن (۱۷۰ هزار نسخه). |
| ۴ | خداوند همیشه ناشناس سفر میکند | لوران گونل | رمان انگیزشی و داستانی متمایل به روانشناسی. |
| ۵ | راهنمای دختران خوب برای قتل | هالی جکسون | جنایی نوجوانان (YA) که ژانر محبوب سال بود. |
| ۶ | قتل و کاپکیکها
(Murder and Cupcakes) |
پیتر بولاند | نمونه موفق کاراگاهی ملایم و گرم با استقبال بیش از ۱۰۹ هزار نسخه. |
| ۷ | A Sinistra | ویکتور پِلِوین | جدیدترین رمان نویسنده شهیر و آوانگارد روس در صدر نویسندگان بومی. |
| ۸ | در آغاز کلمه بود – در پایان عدد خواهد بود | مارگاریتا سیمونیان | رمان داستانی با درونمایه آیندهنگرانه و دیجیتالی شدن جامعه. |
| ۹ | قلب تو خواهد شکست | آنا جِین | رمان عاشقانه بسیار محبوب در میان قشر جوان روس. |
| ۱۰ | بازی خطرناک مادربزرگ | کریستن پرین | رمان معمایی-جنایی با فروش بیش از ۷۲ هزار نسخه. |
نکته: آثار کلاسیکی مانند «۱۹۸۴» جورج اورول و رمانهای فئدور داستایِوفسکی همچنان در لیست ۲۰ کتاب داستانی پرفروش سال کاغذی روسیه حضور دارند.
