کتابخانه ملی روسیه از تاریخ ۱۶ تا ۱۸ مارس ۲۰۲۶ میزبان کنفرانس بین المللی «دومین خوانش آثار و اندیشههای ایگناتی کراچکوفسکی: میراث، مجموعهها، پژوهشها» بود. این رویداد علمی که در ساختمان اصلی این کتابخانه در خیابان سادووایا برگزار شد، به بررسی و بزرگداشت میراث یکی از برجستهترین خاورشناسان روسیه اختصاص داشت و بستر تبادل نظر متخصصان برجسته داخلی و بینالمللی را فراهم آورد.
ایگناتی یولیانوویچ کراچکوفسکی (۱۸۸۳ ـ ۱۹۵۱) شرقشناس و ایرانشناس روس بود. او شاگرد ویکتور رومانویچ روزن (۱۸۴۹-۱۹۰۸)، مستشرق نامدار روس، بودهاست. کراچکوفسکی سالها در کتابخانههای ترکیه و کشورهای عربی و کتابخانه سن پیترزبورگ به تحقیق و مطالعه بر روی نسخ خطی عربی پرداخت. حاصل تلاش وی ۳۴۴ اثر و ۴۸ یادداشت است.
برنامه کنفرانس
برنامه روز نخست (۱۶ مارس) شامل سخنرانیهای خوشآمدگویی از سوی مدیران ارشد فرهنگی روسیه از جمله دنیس تسیپکین، مدیر کل کتابخانه ملی روسیه، و میخائیل پیوتروفسکی، مدیر موزه ارمیتاژ و آکادمیسین آکادمی علوم روسیه بود. در بخش سخنرانیهای عمومی، موضوعاتی چون «نسخههای قرآنی عصر کاترین» و «شام و اندلس از نگاه احمد المقری و آکادمیسین کراچکوفسکی» مورد بحث قرار گرفت. در ادامه، کنفرانس با دو بخش موازی عربشناسی و میراث نسخ خطی ادامه یافت که به موضوعاتی از جمله تواریخ مملوکان، منابع تاریخی علویهپژوهی و بررسی مجموعههای خطی فارسی و عربی در گرجستان، روسیه و تاتارستان پرداخت.
روز دوم (۱۷ مارس) به هنر اسلامی و تاریخ خاورشناسی اختصاص داشت. در بخش هنر اسلامی، پژوهشگرانی از روسیه و فرانسه درباره کتیبهشناسی کاخ الحمرا، نسخههای مصور فارسی، ظروف مسی و جنگافزارهای دوره صفوی و قاجار سخنرانی کردند. بخشهای عصر نیز به تاریخ خاورشناسی روسیه، آرشیوها و مجموعههای شخصی اختصاص یافت و در آن مقالاتی درباره نسخههای خطی کتابخانه شخصی کراچکوفسکی، میراث ویکتور بلیایف و نقش خاورشناسان در روابط روسیه و آفریقا ارائه شد.
سومین و آخرین روز کنفرانس (۱۸ مارس) بر روابط صفویان و همسایگان آنها با تمرکز بر اسناد دیپلماتیک متمرکز بود. پژوهشگرانی از گرجستان، روسیه و ازبکستان به تحلیل اسناد فارسی موجود در گرجستان، سفرای روس در دوره صفوی، نامههای رسمی میان ایران و خانات خیوه پرداختند. این نشستها نمایانگر نقش کلیدی اسناد تاریخی در بازخوانی روابط پیچیده ایران و همسایگانش در قرون گذشته بود.
این کنفرانس با حضور گسترده اساتید و پژوهشگرانی از سنپترزبورگ، مسکو، قازان، تاشکند، تفلیس، پاریس و برلین، بستری ارزشمند برای همکاریهای علمی بینالمللی در حوزه شرقشناسی، نسخهشناسی و تاریخ هنر اسلامی فراهم آورد و بار دیگر بر اهمیت میراث علمی ایگور کرچکوفسکی در توسعه این رشتهها تأکید کرد.
همچنین این در کنفرانس احمد رنجبری حیدرباغی از همکاران بخش علمی بنیاد به ارائه مقاله خود با عنوان «مجموعه دستنوشتههای فارسی کتابخانه دولتی روسیه: مروری مقدماتی» پرداخت.
گفتنی است این کنفرانس سه روز با حمایت و همکاری سازمانها و مؤسسات زیر برگزار شده است:
کتابخانه ملی روسیه (سنت پترزبورگ)؛
بنیاد ابن سینا (مسکو)؛
موزه دولتی ارمیتاژ (سنت پترزبورگ)؛
انستیتوی اسلامی مسکو؛
بنیاد حمایت از فرهنگ، علم و آموزش اسلامی.
