مجمع اقتصادی بینالمللی «روسیه ـ جهان اسلام: کازان فروم» از سال ۲۰۰۹ با حمایت فرمان ریاست جمهوری روسیه جناب آقای پوتین، جایگاه فدرال یافته و هدف آن گسترش روابط تجاری، علمی ـ فنی، اجتماعی و فرهنگی میان روسیه و کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی است. هر ساله این رویداد با برنامههای فشرده و دیدارهای پربار همراه است که با حمایت شورای فدراسیون روسیه و دولت جمهوری تاتارستان برگزار میشود. این رویداد که با فرمان ریاستجمهوری روسیه از سال ۲۰۲۳ به عنوان مهمترین سکوی همکاری اقتصادی روسیه با کشورهای اسلامی شناخته میشود.
هفدهمین مجمع اقتصادی بینالمللی «روسیه ـ جهان اسلام: کازان فروم» از ۱۲ ـ ۱۷ مه 2026 (۲۲ ـ ۲۷ اردیبهشت 1405 ) در کازان، پایتخت تاتارستان برگزار شد. این دوره از مجمع با بیش از ۲۵,۰۰۰ نفر شرکتکننده از 100 کشور جهان به بزرگترین دوره خود از نظر تعداد و تنوع برنامهها بینالمللی تبدیل شده است. گفتنی است که برنامه تجاری مجمع طیف گستردهای از بخشها از جمله همکاریهای بینالمللی، مالی و سرمایهگذاری اسلامی، تولید حلال، صنعت، حملونقل، گردشگری، پزشکی، آموزش، فرهنگ، ورزش، کارآفرینی جوانان، برنامه زنان و رسانه را پوشش میدهد.
بنیاد ابن سینا بنا به دعوت رسمی «کازان فروم: 2026» و میزبانی کامل حوزه علمیه مسیحیت ارتدوکس کازان در این دور از این مجمع بین المللی حضوری فعال داشت. یکی از برنامههای فرهنگی و علمی این مجمع نشست یک روزه «دین و فرهنگ به مثابه گفتگوی تمدنی» بود. در این نشست، متروپولیت کازان و تاتارستان جناب آقای کریل، ارشماندریت ایگور ویژانوف (معاون ادارهٔ روابط کلیسایی خارجی)، طلعت تاج الدین (مفتی اعظم روسیه)، مفتی آلبیر کرگانوف (رئیس مجمع دینی مسلمانان روسیه)، مفتی کامیل سمیگوللین (مفتی تاتارستان)، مارات گاتین (دستیار رئیس جمهوری تاتارستان، نایب رئیس گروه دیدبانی راهبردی «روسیه ـ جهان اسلام»و مهمانانی از کشورهای خارجی همچون شیخ عبدالرزاق السعدی (عراق)، محمد بن عبدالواحد العریفی (مشاور وزیر امور اسلامی، دعوت و ارشاد ـ عربستان سعودی)، شیخ سنوسی (عضو شورای عالی اسلامی ـ الجزایر)، رفیده حنیم مختار (رئیس کمیته اخلاق پژوهش دانشگاه علوم اسلامی ـ مالزی)، محمد الأمین (مدیر بخش آسیای مرکزی مجلس حکماء المسلمین) و حبیب (رئیس مرکز عالی فرهنگ و علوم سلطان قابوس ـ عمان)، شیخ سنوسی (عضو شورای عالی اسلامی ـ الجزایر)، … و شخصیتهای دانشگاهی و سیاسی جمهوری تاتارستان و مناطق اسلامی روسیه حضور داشتند.
اسقف اعظم متروپولیت کیریل ضمن سخنانی گفت: «تجربه دینی و تعلق دیرینه هر ملتی به سنت دینی خود، فرهنگ مردم و کشور را شکل داده و همچنان شکل میدهد و آنچه را که میتوان “رمز تمدنی” نامید تعیین میکند. به همین دلیل، ما مؤمنان، تلاش برای اعلام دین به عنوان امری خصوصی، بیرون راندن آن از عرصه عمومی، پنهان کردن آن پشت دیوارهای بلند “ساختمانهای عبادی” و جدا کردن مسیر تمدنی مردم و دولت از دین را کاملاً اشتباه میدانیم. گمان میکنم در این زمینه ما، مسیحیان و مسلمانان، کاملاً همبستگی داریم».
ریاست محترم بنیاد جناب آقای هادوی در سخنرانی خود با موضوع «ترجمه بهمثابه پل تمدنها: انتقال میراث اسلامی به روسیه» گفتند: «ترجمه تنها انتقال واژگان از زبانی به زبان دیگر نیست؛ ترجمه انتقال اندیشه، مفاهیم، باورها و حتی سبک زندگی از یک فرهنگ به فرهنگ دیگر است. در عرصهٔ اسلامشناسی ، ترجمه متون اصیل از زبانهای عربی، فارسی، ترکی و دیگر زبانها به روسی، نه صرفا یک کار فنی، بلکه یک فعالیت تمدنی محسوب میشود… ایرانیان پیش از اسلام، نه فقط واسطه انتقال میراث یونانی، بلکه پل ارتباطی میان تمدنهای شرق (هند) و غرب (یونان-روم) بودهاند… روسیه از دیرباز با جهان اسلام پیوندهای ژرفی داشته است؛ از ولگا بلغار تا قفقاز و آسیای مرکزی. اما متأسفانه بخش بزرگی از منابع کلیدی اسلامشناسی هنوز به روسی ترجمه نشدهاند. بدون ترجمه، گفتگوی تمدنها به یک مونولوگ یا گفتگویی ناقص بدل میشود. بر همین أساس حمایت از جریان ترجمه علمی متون اصلی اسلام شناسی و ایران شناسی برای بنیاد ابن سینا اهمیت بسیار دارد و در این راستا تلاش مستمر می کنیم و این ممکن نیست الا با همکاری مراکز علمی و فرهنگی روسیه در این مسیر. ما بطور مستمر در کنفرانس های علمی در این حوزه مشارکت داریم و وظیفه خود می دانیم میراث فکری جهان اسلام را با امانتداری تمام به زبان روسی منتقل کنیم. این، نه یک کار آکادمیک بی روح، بلکه گفتگوی زندهٔ تمدنهاست».
مدیر بخش پژوهش بنیاد ابن سینا آقای آندری لوکاشف هم ضمن ارائه مقاله خود با عنوان «اهل کتاب در تصوف کلاسیک فارسی» در جمعبندی سخنان خود چنین گفت: عرفای کلاسیک فارسی ضمن حفظ احترام ظاهری به شریعت، با خوانش باطنی از مفاهیمی چون «کفر» و «ایمان»، مرزهای صوری را درمینوردند و کافرِ حقیقی را «نفس خودخواه» و «غافل از حقیقت» میدانند، نه صرفاً فردی با دینی دیگر. آنها نشانههایی از تقدس در ادیان دیگر (مسیحیت، زردشتی) نیز جستجو میکنند. از منظر گفتگوی بین ادیان، آثار عرفای فارسی مملو از نشانههایی است که نه تنها دیگر سنتهای دینی را طرد نمیکنند، بلکه در آنها جرقهای از حقیقت میجویند.
در حاشیه این نشست، مدیر بنیاد دیدار و گفتگویی هم با اسقف اعظم متروپولیتن کیریل و همچنین کشیش نیکیتا کوزنیتسف (مدیر حوزه علمیه مسیحیت ارتدکس کازان) داشت. همچنین بسته فرهنگی ـ علمی بنیاد ابن سینا ویژه میهمانان نشست هم شامل کتاب مقایسه تطبیقی تعالیم مسلمانان با تعالیم مسیحی درباره اسماء الله و نیز کتابچه آشنایی با فعالیتهای بنیاد به زبان روسی نیز توزیع گردید.
